De pensioenroadmap van C tor: afbouwdata, de stand van Arti en waar operators op moeten letten
Het pensioen van Tors oorspronkelijke C-implementatie is van principe tot planning gevorderd. Op 23 juni 2026 kondigde het Tor Project aan de netwerkcompatibiliteit te willen stopzetten voor Tor 0.4.8 en alle oudere versies: na 1 september 2026 zullen die versies "helemaal niet meer in het netwerk werken". De aankondiging, verankerd in het lopende Arti Relay-project, is tot nu toe het duidelijkste publieke ijkpunt voor hoe de overgang van C tor naar Rust wordt gefaseerd.
Waarom Tor in Rust wordt herschreven
Arti is de next-generation-implementatie van de Tor-protocollen in Rust, beschreven in de eigen README van het project als een poging een embedbare codebasis van productiekwaliteit te bouwen. De genoemde redenen zijn praktisch, niet cosmetisch. Het team schat dat minstens de helft van de bijgehouden beveiligingskwetsbaarheden in een geheugenveilige taal onmogelijk zou zijn geweest. De C-codebasis, sinds 2002 in doorlopende ontwikkeling, heeft opgelopen wat hetzelfde document nutteloze spaghetti-relaties tussen componenten noemt. En een Rust-bibliotheek kan in toepassingen worden ingebed op manieren waarop het oorspronkelijke SOCKS-proxyontwerp nooit op had geanticipeerd — wat volgens de ontwikkelaars toekomstig werk moet versnellen. De migratietijdlijn werd in februari 2023 geschetst door Nick Mathewson, medeoprichter van Tor en een van de hoofdontwerpers van Arti, in een tor-dev-discussie:Op middellijke termijn zullen we de C-Tor-clientimplementatie afschaffen. Dat gebeurt niet eerder dan enige tijd nadat Arti een volledige tor-client is met ondersteuning voor onion-services en met een complete embedding-/FFI-/RPC-oplossing.Op lange termijn moet Arti C tor volledig vervangen, schreef Mathewson, en dat vergt ook relays en directory-authorities in Rust. Hij benadrukte dat geen enkel schema was vastgelegd en dat elke toekomstige tijdlijn vanuit sommige gezichtspunten vervelend lang en vanuit andere vervelend kort zal lijken. Drie jaar later verloopt de reeks grotendeels zoals beschreven: eerst de client af, de kernrollen van het netwerk als laatste.
Wat Arti nu kan, en wat niet
Als client zit Arti goed in zijn vel. De README, bijgewerkt per augustus 2026, noemt het een volwaardige Tor-client, geschikt voor algemeen clientgebruik: het draait als SOCKS-proxy, verbindt met onion-services en ondersteunt bridges met pluggable transports, waaronder obfs4 en Snowflake. De releases komen gestaag. Arti 2.0.0 verscheen in februari 2026 en de huidige versie, Arti 2.7.0, kwam op 1 oktober 2026 uit met meer voorbereidend werk voor relays en directory-authorities plus een reeks beveiligingsfixes. Die voortgang aan de clientkant hebben we uitvoeriger behandeld in onze eerdere berichtgeving over Arti. Voorbij de client is het eerlijke beeld magerder. Arti als relay of directory-authority draaien wordt nog niet ondersteund, stellen de releasenotes van 2.0.0 rechtstreeks, en de relay-README draagt een blijvende waarschuwing: relayondersteuning is experimenteel en "helemaal niet klaar voor algemene inzet", met het verzoek geen Arti-relay op het publieke netwerk te draaien. De interne checklist van het project laat echte vooruitgang zien — inkomende kanalen, verwerking van CREATE2 en EXTEND2, luisteren op de ORPort — terwijl congestiebeheersing, het publiceren van descriptors, exit-beleid en verdediging tegen denial-of-service nog openstaan. Onion-services verkeren aan de servicekant in een vergelijkbare positie. De eigen documentatie van het project zegt dat een service op Arti alleen geschikt is voor tests en experimenten: het mist clientautorisatie, vanguard-relays, zinvolle bescherming tegen denial-of-service en circuit-padding, met de waarschuwing dat het exploiteren ervan zelfs de privacy van andere gebruiken van dezelfde Arti-instantie kan schaden. Als client verbinding maken met onion-services via Arti hoort daarentegen bij de normale clientwerking.De september-afbouw, uitgelegd
De deadline van 1 september is een compatibiliteitszet, geen security-termijn. Tor 0.4.8 bereikte al op 1 juni 2026 het einde van de levensduur volgens de releasekalender van het project en krijgt geen updates meer. Wat na september verandert, is het directoryprotocol: de 0.4.9-serie schrapt de oude TAP-onion-keys en relay-family-regels uit de directorygegevens, volgens voorstellen 350 en 321, wat clientbandbreedte bespaart en het opstarten voor iedereen versnelt. Omdat clients en relays op 0.4.8 of ouder de aanwezigheid van TAP-keys verwachten, houden ze op te werken zodra die velden verdwijnen. Een tweede motivatie wordt openlijk genoemd: de directory-authority-implementatie van Arti heeft binnenkort netwerkintegratie nodig en is makkelijker te schrijven zonder verouderde velden. Dit is ook niet het einde van C tor zelf. Dezelfde kalender noemt 0.4.9, in februari 2026 stabiel verklaard, met een eigen einde van de levensduur dat nog moet worden besloten, en een 0.5.0-serie waarvan het merge-venster in maart 2026 openging. Het team beschrijft het huidige C tor-onderhoud als inclusief functies die de overgang naar Arti moeten vergemakkelijken. Downstreamprojecten die nog oude versies meeleveren worden rechtstreeks benaderd; dat bereikwerk wordt bijgehouden in een network-health-ticket waar ook verzoeken van operators die meer tijd nodig hebben terechtkunnen.Waar operators op moeten letten
- Relayoperators: ga vóór 1 september 2026 naar 0.4.9.x; alles wat ouder is valt uit het netwerk. Er is nog geen Arti-relay om naar te migreren — sta argwanend tegen tegensprekelijke claims in en volg de Arti-changelog.
- Onion-serviceoperators: C tor blijft de ondersteunde manier om een service te draaien. De markeringen die Artis servicerijpheid zullen aangeven zijn de hierboven genoemde ontbrekende onderdelen: restricted discovery, vanguard-ondersteuning, bescherming tegen denial-of-service en circuit-padding.
- Applicatieontwikkelaars: de beoogde eindtoestand is embedding en RPC in plaats van een meegeleverde SOCKS-daemon. Arti 2.0.0 markeerde de API's van de top-level arti-crate als experimenteel, terwijl arti-client de ondersteunde interface blijft, en 2.7.0 voegde RPC-gestuurde configuratieregeling toe.